บุรุษอาชาไนยหาได้ยาก (ผู้รู้จักฝึกตน) ผู้ได้ชื่อ ว่าบัณฑิต ย่อมทำกิจ ให้เป็นประโยชน์ได้ ด้วยมีฉันทะวิริยะ..คุณธรรมใหญ่ ใจนุ่มใส ด้วยใส่ใจบำเพ็ญทาน

 บุรุษอาชาไนยหาได้ยาก
(ผู้รู้จักฝึกตน)

ผู้ได้ชื่อ ว่าบัณฑิต

ย่อมทำกิจ ให้เป็นประโยชน์ได้

ด้วยมีฉันทะวิริยะ..คุณธรรมใหญ่

ใจนุ่มใส ใส่ใจบำเพ็ญทาน

บัณฑิต มีศีลาจารวัตร

ย่อมรุ่งเรืองแน่ชัด เหมือนไฟสว่าง

เป็นที่เลื่อมใส ศรัทธาประดัง

มหาชนไหลหลั่ง บำรุง

บัณฑิต เว้นสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์

มีความอดทน อดกลั้น

ไม่ตามใจตน ทนตัณหามาร

มีสติมั่น ขันติธรรม

บัณฑิต ย่อมรักษาอินทรีย์

เหมือนบุตรที่ดี มีความกตัญญู

ปุถุชน คนพาล ไม่รู้

บัณฑิตผู้รู้ ผู้ฝึกตน

บัณฑิต มีอาการ ไม่ขึ้นลง

มีสติมั่นคง ปลดปลง ตัณหา

ไม่ตามใจตน เพียรรักษา

ด้วยมีปัญญา เห็นโทษภัย

บัณฑิต ไม่เพ่งโทษเป็นกำลัง

คือไม่มีทาง จะเพ่งโทษใครๆ

ด้วยมีสติมั่นคง ไม่หวั่นไหว

ฝึกตนฝึกใจ อยู่เสมอ

บุรุษอาชาไนย หาได้ยาก

คือผู้รู้จัก ฝึกฝนตนเอง

ฝึกใจฝึกสติ ต่างจากคนพาลนักเลง

ปุถุชนอวดเก่ง ดื่มสุรา ทำลายสติ

;;;;;;;;;;

ผู้ฝึกตน (มหามงคลของผู้บูชา) ผู้ใหญ่ ไม่ใช่ผมหงอก ปัญญาดอก คนจึงยอมฟัง แก่แต่กาย ไม่อาจสั่ง คนไม่ฟัง เหมือนยังเป็นเด็ก

 ผู้ฝึกตน
(มหามงคลของผู้บูชา)

 ผู้ใหญ่ ไม่ใช่ผมหงอก

ปัญญาดอก คนจึงยอมฟัง

แก่แต่กาย ไม่อาจสั่ง

คนไม่ฟัง เหมือนยังเป็นเด็ก

วัยหง่อม เรียกว่า แก่เปล่า

ถ้าสูเจ้า เอาแต่กินเหล้า เมายา

ตายไป ไม่พ้น ทุกขเวทนา

อบายภูมิ นั่นหละ เป็นแดนเกิด

 ผู้ใด มีธรรม มีสัจจะ

มีอหิงสา มีสัญญมะ มีทมะ

 เป็นปราชญ์ มีปัญญา

เรียกว่า เป็นผู้หลัก ผู้ใหญ่

ประพฤติตน เป็นชีเปลือย

ทำไปเรื่อย เกล้าผมทรงชฎา

 นอนในโคลนตม ก็บ้า

กิเลสยังหนา อยู่เหมือนเดิม

 อดอาหาร การนอนกับดิน

มิใช่ทั้งสิ้น การเอาฝุ่นทาตัว

 การตั้งท่านั่ง ที่น่าหัว

 ใจยังมืดมัว เหมือนเดิม

ส่วนผู้ใด แม้กายใส่อาภรณ์

สังวรณ์ สงบ ฝึกอบรมจิต

ประพฤติธรรม นำชีวิต

มีเมตตาจิต เลิกเบียดเบียน

ผู้นั้นแล เรียกว่าเป็นพราหมณ์ 

สมณะก็ตาม หรือพระภิกษุ 

สมควรเทิดทูนบูชา สาธุ

เป็นมหามงคล มาสู่  ชีวิต

;;;;;;;;;;

พึงรักษาจิตตน (เหมือนคนประคองบาตรน้ำมัน) พึงรักษาจิตของตน เหมือนคนประคองบาตรน้ำมัน ต้องขนาดนั้น การรักษาจิต จิตนี้เบายังกับปุยนุ่น ไหวตามลมทุกทิศ การรักษาจิต..ยากนัก หากไม่ศรัทธา

พึงรักษาจิตตน
(เหมือนคนประคองบาตรน้ำมัน)

 รักษาจิตตน เหมือนคนประคองบาตรน้ำมัน

ต้องขนาดนั้น การรักษาจิต

จิตนี้เบายังกับปุยนุ่น ไหวตามลมทุกทิศ

การรักษาจิต..ยากนัก หากไม่ศรัทธา

บาปเกิดจากอารมณ์ไหว ที่ห้ามใจยาก
จงรู้จัก..ห้ามใจ จากอารมณ์นั้นๆ
การรักษาใจ ต้องรักษา ทั้งคืนว้น
แม้แต่ยามฝัน ก็ยังต้องฝันดี

สติกำหนด ลมหายใจเข้าออก ต้องบริบูรณ์
มิฉนั้น กายจิตก็ยังวุ่น หวั่นไหว
 กระทั่งลมหายใจหยุด จึงสิ้นสุดสมถะได้
ไม่หายใจแต่ไม่ตาย คล้ายปลาในน้ำ

ภูเขาหินแท่งทึบหนา ไม่ครณาด้วยแรงลม ฉันใด
บัณฑิต ย่อมไม่หวั่นไหว ต่อคำนินทาสรรเสริญ ฉันนั้น
จึงมีใจสงบสุข หมดทุกข์ ชั่วนิรันดร์
ใจหยุดใจนิ่งแน่น นั้น เป็นบัณฑิต

ผู้ฝึกตน คือคนบัณฑิต
ฝึกตน คือฝึกจิต ให้หยุดนิ่งแน่น
อยู่เหนือโลก หมดทุกข์โศก ไม่โลดแล่น
ดิ่งเข้าแกน เข้าถึงแก่น คือพระรัตนตรัย

พระรัตนตรัยในตัว ก็คือตัวเรา
เป็นตัวเก่า ดั้งเดิม
เหินห่างมานาน ด้วยหมู่มารเหิม
สอดแซกจิตเดิม ด้วยกิเลส

ทำพระนิพพานให้แจ้ง ก็เพื่อเข้าถึงแหล่งนี้
แหล่งที่มี พระรัตนตรัย
จะได้พ้นกฎแห่งกรรม อันตราย
พ้นการเวียนว่าย ในวัฏฏะ

;;;;;;;;;;